Startpagina
Geschiedenis tot 1900
Geschiedenis 1900 - heden
Vesting Arnhem
    Middeleeuwse vesting
    Oud-Nederlandse Vesting
    Nieuw-Nederlandse Vesting
    Rijnpoort
    Janspoort
    Velperpoort
    Sabelspoort
    Vestingbegrippen
Monumenten binnenstad
Monumenten buitenstad
Kerk, Klooster, Graf
Scholen
Straten en Pleinen
Sonsbeek en Zijpendaal
Architecten
Verdwenen monumenten
Ambacht en Industrie
Verkeer en Vervoer
Kaarten en Plattegronden
Gezichten op Arnhem
Arnhemmers
Bronnen
Thema's
Wandelen en Fietsen
Sitemap
Contact

Vestingbegrippen

Inhoud

Bastion
Bolwerk
Courtine
Face
Hoornwerk
Keel
Lunet
Ravelijn
Retranchement
Rondeel
Saillant
Voorwerk

Literatuur



Naar boven

Bastion

Ga met de muis over de afbeelding. Verschijnt er in een popupvenster een afbeelding, dan is er een koppeling naar een grotere afbeelding of aanvullende tekst.




Naar boven

Vijfhoekige uitbouw in een vestingwal. Speciaal ontworpen ter bestrijding van een 'dode hoek'. Ook bolwerk genoemd. Een bolwerk is echter veelal meer rond dan vijfhoekig.
Afgebeeld is het Bastion Gelderse Toren (ook wel IJskelder genoemd) van de vesting Arnhem rond 1650.



Naar boven

Bolwerk

Vaak ronde uitbouw van een vestingmuur. Hieronder vallen ook rondeel en bastei.



Naar boven

Courtine

Muur tussen twee bolwerken (bastions) in.



Naar boven

Face

De naar buiten gerichte muur(zijde) van een bastion of ravelijn die samenkomen in de meest naar buiten gerichte punt (saillant) van het werk.



Naar boven

Hoornwerk




Naar boven

Een voorwerk (werk voor de eigenlijke vestingmuren) bestaande uit twee halve bastions met een courtine (wal tussen twee bolwerken/bastions) ertussen.



Naar boven

Keel

Achterzijde van een bastion of een, qua vorm, van een bastion afgeleid vestingwerk.



Naar boven

Lunet

Klein verdedigingswerk met twee facen en veelal korte flanken; doorgaans in de keel (achterzijde) open, maar het werk kan aan de achterzijde ook gesloten zijn.
Kan voorkomen als zelfstandig verdedigingswerk maar kan ook onderdeel zijn van een linie. Soms ook wel aangeduid als ravelijn of halve maan, dit zijn echter twee andere vestingwerken.



Naar boven

Ravelijn

Verdedigbaar eilandje in een vestinggracht, ter verdediging van een achtergelegen vestingwal.



Naar boven

Retranchement

Letterlijk: verschansing / verdedigingswerk; de naam is afgeleid van het verdedigingswerk bij het dorpje Retranchement in Zeeland.
Vestingwerk zonder vaste grondvorm. Dit kan de vorm aannemen van een losse gebastionneerde wal (muur met bastions).



Naar boven

Rondeel

Halfrond bolwerk. Even hoog als de stadsmuur met ruimte om bovenop enkele kanonnen te plaatsen. Vaak is het een tot walganghoogte afgebroken waltoren, soms speciaal gebouwd werk.



Naar boven

Saillant

Punt waar twee muren (facen), die de punt van een bastion vormen, elkaar raken.



Naar boven

Voorwerk

Een vestingwerk dat tot taak heeft een achterliggende vesting of een fort te verdedigen, maar wat geen onderdeel uitmaakt van de hoofdwal van dat fort of die vesting. Voorbeelden van voorwerken zijn: kroonwerken, hoornwerken, ravelijnen, halve manen en couvre-faces.



Naar boven

Literatuur

Augusteijn, J. (1997). Historische plattegronden van Nederlandse steden. Deel 8.1 Gelderland. De Veluwe.
Alphen aan den Rijn: Uitgeverij Canaletto. pp. 28.

Janssen, G.B. (1989). Het vizier op Gelderlands voormalige vestingsteden.
In: Sevenhuijsen-van Genderen, J.H. e.a. (eds). (1989). Gelderse steden omsingeld.
Zutphen: De Walburg Pers/De Gelderse Bloem. pp. 9-22.

Janssen, G.B. (2000). Van bolwerk tot bunker. Militaire complexen in Arnhem.
Utrecht: Uitgeverij Matrijs.

Potjer, M. (2005). Historische Atlas van Arnhem. Van Schaarsbergen tot Schuytgraaf. Amsterdam: SUN. pp. 12-21.



Naar boven

Printerversie