Startpagina
Geschiedenis tot 1900
Geschiedenis 1900 - heden
Vesting Arnhem
Monumenten binnenstad
Monumenten buitenstad
Kerk, Klooster, Graf
Scholen
Straten en Pleinen
Sonsbeek en Zijpendaal
    De Boerderij
    Sonsbeek Paviljoen / Theeschenkerij
    Witte Villa
    Huis Zypendaal
       Zypendaal voor 1753
       Kaart Zypendaal 1753
       Laatste Brantsens (1)
       Laatste Brantsens (2)
       Laatste Brantsens (3)
       Laatste Brantsens (4)
       Na de Brantsens (1)
       Na de Brantsens (2)
    Molens Jansbeek
    Witte Watermolen
    Watermuseum/Begijnenmolen
Architecten
Verdwenen monumenten
Ambacht en Industrie
Verkeer en Vervoer
Kaarten en Plattegronden
Gezichten op Arnhem
Arnhemmers
Bronnen
Thema's
Wandelen en Fietsen
Sitemap
Contact

Het sprookjeshuwelijk - de eerste 25 jaar

Tekst: drs. W.H. Tiemens.

Deze tekst is eerder verschenen als:
Tiemens, W.H. (2003). De lotgevallen van de laatste bewoners van kasteel Zypendaal. Deel 2: het sprookjeshuwelijk – de eerste 25 jaar.
In: Infobulletin Parken Sonsbeek, Zijpendaal en Gulden Bodem. (Vereniging Vrienden van Sonsbeek), jrg. 15, nr. 2, zomer 2003, pp. 4-5.



Naar boven

Inhoud

Het huwelijk
De eerste wereldoorlog
Naar Nederland
Bronnen



Naar boven

Het huwelijk

Van het huwelijksfeest op 24 november 1894 tussen Alwina Brantsen en Karl Leopold Eugen Graf von der Goltz op kasteel Zypendaal was veel werk gemaakt. Onder leiding van de rentmeester, die met zijn kinderrijke gezin in de nabijgelegen woning Gulden Spijker woonde, was tussen de oranjerie en het koetshuis een imposante erepoort gebouwd. In top de bijbelse lijfspreuk van de Brantsens: ORA ET VIGILA, (“bidt en waakt”). Daaronder het profanere “Hulde aan bruid en bruidegom”. De graaf poseerde eronder met aan zijn rechterzijde zijn bruid in een smetteloos witte japon, aan zijn linkerzijde een vervaarlijke uitziende sabel die tot de grond reikte. Op het hoofd droeg hij de typische Ulanen-helm. Het echtpaar Von der Goltz vestigde zich in Potsdam (Berlijn). Hun eerste kind, een meisje met de roepnaam Maia, werd op 1 september 1895 geboren.Op 13 januari 1897 kwam een zoon ter wereld, Wilhelm, zeven jaar later nog gevolgd door een laatste dochter, Elisabeth. Ze zagen alle drie in Berlijn het levenslicht. Baron Brantsen heeft slechts twee van zijn drie kleinkinderen gekend. Hij overleed geheel onverwacht, op 8 november 1899, op de leeftijd van 68 jaar. Zijn stoffelijk overschot werd bijgezet in de grafkelder van de familie Brantsen op de begraafplaats Vrede Oord, nabij het kerkje in Schaarsbergen.


 

Huwelijksfeest, 1894. Het begin van een sprookjeshuwelijk.



Naar boven

De eerste wereldoorlog

Ofschoon de baronesse ook dikwijls in haar Haagse residentie vertoefde en ook regelmatig reisde, bleef de baronesse na het overlijden van haar echtgenoot op kasteel Zypendaal wonen. Haar dochter Alwina was daar toch minstens eenmaal per jaar met de kinderen te gast, af en toe vergezeld door de graaf. Het moeten vrij zorgeloze jaren voor het gezin zijn geweest, waaraan de Eerste Wereldoorlog abrupt een einde maakte. De graaf werd met zijn Ulanen naar het front in Frankrijk gestuurd en beleefde daar hachelijke momenten. Kort daarop werd jonkheer Wilhelm, zeventien jaar oud nog maar, onder de wapenen geroepen. Van de graaf vernam men slechts hoogst zelden iets. Zijn gezin verkeerde dan ook doorlopend in grote ongerustheid. Een ongerustheid die gedeeld werd door de rentmeester, en die doorklonk in de brieven aan zijn kinderen. In de periode 1914 – 1916 schreef hij onder andere de volgende zinsneden: "Van Graaf v.d. Goltz is sedert 4 augustus j.l. geen bericht ontvangen, zodat de familie in grote zorg en ongerustheid verkeert." "Van Graaf v.d. Goltz kwam vanmorgen nog bericht van 30 september. Hij was nog gezond en was in Frankrijk te Arras. Hij zal ook wel heel wat ellende zien, want er vallen van beide kanten heel wat mensen." "Van Graaf v.d. Goltz kwam het laatste bericht. 10 October een telegram uit Cambiae (Kamerijk) dat hij nog welvarend was. Daar schijnt toen hevig gevochten te zijn, waarbij de Duitsers van Arras naar Cambiae terugtrokken en 12.000 man op het slagveld lieten." “Van Graaf v.d. Goltz en de Jonker hebben wij in lang niet gehoord. De laatste berichten waren van 23 september. Zij zijn beiden aan het Oosterfront."



Naar boven

Naar Nederland

In september 1916 vertoefden de gravin en de beide freules nog op Zypendaal, ofschoon de rentmeester vermoedde dat de oudste dochter, freule Maia, wel spoedig als verpleegster weer terug naar Duitsland zou gaan. "We denken," aldus Tiemens, "dat zij ook eerstdaags verloofd zal zijn. Op 't ogenblik is hier op de Zyp gelogeerd ene Baron de Vos van Steenwijk en allen denken wel dat die om de Freule Maia komt. Als dat zo is dan zullen we er wel gauw meer van horen." Drie weken later werd de verloving publiek. In weerwil van de gevaren waaraan de graaf en zijn zoon waren blootgesteld - de graaf maakte zelfs mee dat het paard waarop hij zat dodelijk werd getroffen - waren zij gezond van lijf en leden op 27 maart 1917 van de partij toen freule Maia in Potsdam in het huwelijk trad met de jonge edelman Mr. J.A.G. baron de Vos van Steenwijk uit Wijhe. Het einde van de Eerste Wereldoorlog betekende ook het einde van de actieve militaire loopbaan van Generalmajor K.L.E. Graf von der Goltz. De graaf, die inmiddels tot de militaire hofhouding van keizer Wilhelm II behoorde - hij was één van diens vleugeladjudanten - volgde zijn heer in 1918 naar ons land.



Naar boven

Bronnen

De geschiedenis van de laatste Brantsens op kasteel Zypendaal is gereconstrueerd door drs. Willem Hendrik Tiemens, geboren te Schaarsbergen in 1944. De bron voor het verhaal is de familiecorrespondentie van zijn voorouders: zijn overgrootvader en de oudste broer van zijn grootvader waren rentmeester op het landgoed.
Tiemens heeft vele publicaties op zijn naam staan. De rode draad in zijn werk is de oorlogsgeschiedenis van Arnhem en omstreken. W.H. Tiemens overleed in januari 2005.



Naar boven

Printerversie