Startpagina
Geschiedenis tot 1900
Geschiedenis 1900 - heden
Vesting Arnhem
Monumenten binnenstad
Monumenten buitenstad
    Angerenstein
    Beaulieu
    Bronbeek
    Conservatorium/Kraton
    Elisabethsgasthuis
    Grote Enk
    Heidemaatschappij
    KAB-Posttheater
    Koepelgevangenis
    Lichtenbeek
    Mariendaal Huis
    Station Klarendal
    Museum/Buitensocieteit
    (Pur)Finastation
    Rennen Enk/Insula Dei
    Rosorum
    Sterrenberg
    Valburg Amsterdamseweg
    Watertoren Stenen Tafel
    Zijpendaalseweg 2
Kerk, Klooster, Graf
Scholen
Straten en Pleinen
Sonsbeek en Zijpendaal
Architecten
Verdwenen monumenten
Ambacht en Industrie
Verkeer en Vervoer
Kaarten en Plattegronden
Gezichten op Arnhem
Arnhemmers
Bronnen
Thema's
Wandelen en Fietsen
Sitemap

(Pur)Finastation

Inhoud

Overzicht
Geschiedenis
Beschrijving
Literatuur


 

(Pur)Fina vooraanzicht



Naar boven

Overzicht

Naam: (Pur)Finastation
Adres: Apeldoornseweg 105, 6816 SM Arnhem
Bouwjaar: 1957
Stijl: Functionalisme
Architect: Sybold van Ravesteyn (18-2-1889 Rotterdam - 23-11-1983 Laren)
Opdrachtgever: N.V. Purfina
Restauratie: 2000-2001 naar ontwerp van Kees Rouw van ADK (‘Abrahamse De Kock Architecten’)
Gebruik sinds 2001: Kuiper Makelaardij


 

(Pur)Fina 1957



Naar boven

Geschiedenis

In de jaren vijftig van de twintigste eeuw nam het autogebruik steeds meer toe. Aan de doorgangs- en uitvalswegen van Arnhem verschenen in deze jaren dan ook steeds meer benzinestations. Zo ontwierp Willem Marinus Dudok de benzinestations voor Esso en Martin Staal voor Shell.
De in Rotterdam geboren en in Utrecht (Nederlandse Spoorwegen en haar voorgangers) werkzame architect Sybold van Ravesteyn was in de jaren vijftig vooral bekend om zijn ontwerpen voor de stationsgebouwen in het noordelijk deel van Nederland. Naast zijn architectenwerk voor de spoorwegen heeft hij ook particuliere opdrachten (‘Diergaarde Blijdorp’) uitgevoerd. De benzinestations van Purfina, vanaf 1960 Fina, zijn daar een voorbeeld van.
Van de meer dan twintig stations is slechts die van Arnhem bewaard gebleven, hoewel het ternauwernood aan de slopershamer ontsnapte.
Het Purfina-station werd gebouwd aan de westzijde van de Apeldoornseweg ter hoogte van begraafplaats Mosowa/Weg achter het Bos. De ligging was goed gekozen: de Apeldoornseweg is niet alleen de verbinding tussen Arnhem en de Veluwe, maar ook een belangrijke verbinding met de snelweg Utrecht-Oberhausen (A12).
Toen de Fina in de jaren negentig een nieuw benzinestation aan de overzijde van de Apeldoornseweg liet bouwen, sloot het Ravesteyn-ontwerp in 1994. Verschillende plannen werden gelanceerd om het gebouw een nieuwe functie te geven (kunstgalerij, VVV-infopunt). Uiteindelijk namen kunstenaars van de Stichting Leniging Ateliernood Kunstenaars (SLAK) er intrek in, maar het leed was inmiddels al geschied. Het gebouw en de directe omgeving waren in een zeer slechte staat.
De redding komt in 2000 als ‘Kuiper Makelaardij’ uit Velp het gebouw laat restaureren en er vervolgens kantoor gaat houden. Een klein uniek monument is van de ondergang gered.


 

(Pur)Fina 1958



Naar boven

Beschrijving

Het gebouw is piepklein van omvang, maar door een vernuftige architectuur oogt het groter. Door alle ruimtes in een trapeziumvorm achter elkaar te plaatsen en het benzinestation in de lengterichting van de weg te bouwen, lijkt het gebouw groter dan het is. Door het wisselend gebruik van beton en baksteen neemt de dynamische uitstraling van het gebouw toe. Dit effect wordt versterkt door de gebogen lijn van de gevel. Van Ravesteyn paste dit principe veel toe en wordt daarom ook wel de ‘meester van de gebogen lijn genoemd’. Door de ingang en de ramen op de hoek te plaatsen lijkt het gebouw ook lichter. Het ruimtelijk effect heeft zijn bekroning in het schuin oplopende en overstekende dak met een onregelmatig gevormde luifel. Door de inhammen van de luifel wordt het open karakter benadrukt. Al met al is het Purfina-gebouw een uitmuntend voorbeeld van het ‘functionalisme’ van Van Ravesteyn. Een klein, maar opvallend en ‘snel’ gebouw wat precies past bij het autorijden: ‘waar kan ik snel tanken?’

Bij de restauratie in het jaar 2000 zijn zoveel mogelijk authentieke elementen (stalen raamsponningen, vensterglas) bewaard gebleven. Ook de witte diagonale baan aan de noordgevel is in ere hersteld. De langwerpige betegelde uitbreiding aan achterzijde ligt wat verstopt en doet daarmee vanaf de straatzijde geen afbreuk aan de harmonie van het gebouw.
Het witte gebouw vormt in de zomer een fraai contrast met de donkergroene bomen achter en langs de Apeldoornseweg.

Een ander ontwerp van Sybold van Ravesteyn in Arnhem is de uitbreiding van het stationsgebouw (bouw 1937, verwoest in de Tweede Wereldoorlog).


 

(Pur)Fina van binnen naar buiten



Naar boven

Literatuur

Caderius van Veen, D. & Ploeg, H. van der (z.jr./2000). Verliefd op Arnhem.
Arnhem: Arnhemse Courant/Gelders Dagblad. Gebonden editie van delen 1 t/m 4. p. 70.

Loeff, K. (2002). Het Monumentenboek. Fotocollectie Rijksdienst voor de Monumentenzorg.
Zwolle: Waanders Uitgeverij. pp. 8.

Lavooij, W. (1990). Twee eeuwen bouwen aan Arnhem. Jongere bouwkunst vanaf 1840.
Zutphen: De Walburg Pers. pp. 31, 128.

Schie, R. van (foto’s), Wentink, H. (tekst) & Lavooij, W. (inleiding) (1999). Stadsschoon in Arnhem. Bouwen in de twintigste eeuw.
Utrecht: Uitgeverij Matrijs. p. 40.

Vredenberg, J. (2002). Handel, nijverheid en industrie. Bedrijfsgebouwen in Arnhem.
Utrecht: Uitgeverij Matrijs. p. 32.



Afbeeldingen: uit bovenstaande literatuur en Gelders Archief.
Foto’s 2006: Stijn de Vries.


 

(Pur)Fina in gebruik



Naar boven

Printerversie