Startpagina
Geschiedenis tot 1900
Geschiedenis 1900 - heden
Vesting Arnhem
Monumenten binnenstad
Monumenten buitenstad
    Angerenstein
    Beaulieu
    Bronbeek
    Conservatorium/Kraton
    Elisabethsgasthuis
    Grote Enk
    Heidemaatschappij
    KAB-Posttheater
    Koepelgevangenis
    Lichtenbeek
    Mariendaal Huis
    Station Klarendal
    Museum/Buitensocieteit
    (Pur)Finastation
    Rennen Enk/Insula Dei
    Rosorum
    Sterrenberg
    Valburg Amsterdamseweg
    Watertoren Stenen Tafel
    Zijpendaalseweg 2
Kerk, Klooster, Graf
Scholen
Straten en Pleinen
Sonsbeek en Zijpendaal
Architecten
Verdwenen monumenten
Ambacht en Industrie
Verkeer en Vervoer
Kaarten en Plattegronden
Gezichten op Arnhem
Arnhemmers
Bronnen
Thema's
Wandelen en Fietsen
Sitemap

Beaulieu




Naar boven

Overzicht

Naam: Beaulieu
Adres: Mr. D. van Ruijvenpad / Noordelijke Parallelweg 1, Arnhem
Bouwjaar: 1851
Stijl: Neoclassicisme
Architect: Hendrik Willem Fromberg
Opdrachtgever: Jan Jacob van Braam
Restauratie: 1987-1988
Status: Rijksmonument
Eigenaars- en bewonersgeschiedenis:
1851-1859: Jan Jacob van Braam, eigenaar en bewoner
1859-1880: Rudolph Jacobus Stok, eigenaar en bewoner
1880-1907: Hendrik Willem Fromberg en erven, eigenaar
1907-1930: Vereeniging Arnhemsche Inrichting voor Ooglijders, dr. J. Piekema
1930: mr. C.J.A. Spiering, plaatsvervangend griffier bij het Arnhemse gerechtshof
1930-1960: De Geldersche Broederschap, vrijmetselaarsloge
1960-1981: Districtstelefoonkantoor en De Geldersche Broederschap, vrijmetselaarsloge
1981-1985: PGEM
1985-heden: Gemeente Arnhem, sinds 1988 appartementencomplex


 

Beaulieu, januari 2008



Naar boven

Geschiedenis

Na de aanleg van de spoorlijn Arnhem-Amsterdam was er tussen de spoorlijn (in feite de ingraving van de spoorlijn) en de Amsterdamseweg een driehoekig stuk grond ontstaan, wat werd aangekocht door de architect/projectontwikkelaar Hendrik Willem Fromberg. De grond was goed gekozen. Door de hoge ligging had men een ruim uitzicht over de Betuwe en men was op loopafstand van zowel het centrum als de bossen. In opdracht van de Haagse rentenier Jan Jacob van Braam (Batavia 1806 -Arnhem 1884) liet hij daar een neoclassicistische villa verrijzen. Het was één van de eerste villa’s die op dit terrein en verder op de Amsterdamseweg zouden verrijzen. Bij de villa werden ook nog een koetshuis en een rentmeesterwoning gebouwd.
Beaulieu (vertaling: ‘mooiplaats’) telt in het middenrisaliet (middelste vooruitspringende gedeelte van de gevel) achttien neoclassicistische zuilen: twaalf daarvan zouden afkomstig zijn van het kasteel Voorst bij Zutphen. De resterende zes zuilen op het balkon van de eerste verdieping zijn replica’s: een uit baksteen opgetrokken kern, die afgedekt is met een pleisterlaag. De kapitelen zijn van gegoten gietijzer. Een kapiteel van de zuilen uit Voorst diende daarbij als voorbeeld.
In 1859 verhuist Van Braam naar de binnenstad in de Bakkerstraat. Het gebouw komt achtereen volgens in handen van verschillende particulieren, waarvan een groot deel in Indië heeft gewoond. Gepensioneerd kolonel W. Bosch woonde op Beaulieu tussen 1859-1862, zijn schoonzoon, R.J. Stok woonde er van 1863 tot 1874 en vanaf 1880 was Gerard Louis d'Abo (Soerabaja (Soerakarta) 1819-Arnhem 1905) de bewoner.
In augustus 1907 kocht de Vereeniging Arnhemsche Inrichting voor Ooglijders onder leiding van dr. J. Piekema voor fl 24.000,00 het gebouw. Het pand werd voor een bedrag van fl 16.000,00 vooral van binnen aangepast voor de nieuwe functie. In 1908 werd het geheel in gebruik genomen. Financieel kon de ooglijdersinstelling het echter niet redden en de inrichting werd in 1929 gesloten.
Grote veranderingen onderging het pand toen het in 1930 gekocht werd door de, in 1786 opgerichte, Loge van de Vrijmetselaars van de Geldersche Broederschap. Eén van de oprichters van deze broederschap was mr. D. van Ruijven die tussen 1791 en 1794 burgemeester en schepen van Arnhem was.
De vrijmetselaars voegden een extra zolderruimte als tempel- en vergaderruimte toe. Om deze kubusachtige ruimte aan het zicht te onttrekken, werd op het middenrisaliet een fronton in de vorm van een timpaan geplaatst. In het driehoekige fronton werd het embleem van de Vrijmetselaars geplaatst. De oorspronkelijke twee verdiepingen tellende villa, kreeg dus een extra etage, zij het wat minder hoog dan de twee onderste bouwlagen.
Na WO II werd Beaulieu tot 1960 gebruikt als districtstelefoonkantoor. Daarna namen de Vrijmetselaars weer gebruik van het gebouw tot zij het in 1981voor fl 200.000,00 verkochten aan de PGEM (Provinciale Gelderse Electriciteits Maatschappij, de voorloper van de Nuon).
In de jaren tachtig kocht de gemeente Arnhem het met sloop bedreigde pand voor 1,5 miljoen gulden en heeft het in 1987-1988 voor een bedrag van 2,5 miljoen gulden laten renoveren tot een complex van 33 wooneenheden.

In november 2005 maakte Prorail, de beheerder van het spoorwegnet, de uitgewerkte plannen voor de uitbreiding van het NS-station Arnhem en het aantal sporen bekend. De plannen hielden o.a. in dat vanaf 2007 de nieuwe spoorlijn tot vlakbij villa Beaulieu zou komen.

De tegelijkertijd met de villa gebouwde koetswoning heeft nu als adres Frombergdwarsstraat 25-37 (vroeger Noordelijke Parallelweg 2). Het huidige adres van de voormalige rentmeesterswoning is lastiger te traceren, als deze tenminste nog bestaat. Zie ook de opmerkingen van Arend Arends hieronder.


 

Beaulieu 1885



Naar boven

Beschrijving

Het neoclassicisme straalt van het gebouw af: symmetrische indeling, zuilen met (neo)Ionische kapitelen en een driehoekig fronton (bouw ca 1945). In het timpaan (het driehoekig veld van het fronton) is een rond venster aangebracht. Toen de vrijmetselaars van de Geldersche Broederschap het pand in gebruik hadden, bevond zich daar een kleiner rond venster met daarom heen, in het Latijn, de spreuk van de vrijmetselaarsloge ‘Deugd is het fundament voor vriendschap’.

Het volgende mede met dank aan Arend Arends:
De nummers Noordelijke Parallelweg 1 en 2 voor Beaulieu (westelijk deel) en het koetshuis, zuidelijke woning, bestaan in meer. Het Mr. D. van Ruijvenpad is daarvoor als straatnaam in de plaats gekomen. De 33 appartementen van Beaulieu liggen nu aan dat pad. De direct ten noordwesten daarvan gelegen wooneenheden van het voormalige koetshuis noordkant hebben als adres Frombergdwarsstraat 25-37.
De oneven nummers Frombergdwarsstraat 1-23 zijn niet in gebruik (mogelijk gereserveerd voor bebouwing op de parkeerplaats).
Voor de zogenaamde rentmeesterswoning komt in eerste instantie alleen Frombergdwarsstraat 2 in aanmerking. De datering op het huis ‘Anno 1852’ wijst daarop. Bouw en situering van het huis wijzen er echter op dat dit huis eerder rond de jaren 80 van de 19de eeuw gebouwd moet zijn geweest dan rond 1850. Naar alle waarschijnlijkheid is dit dus niet de rentmeesterswoning geweest.


 

Beaulieu 1919



Naar boven

Literatuur

Een uitvoerige beschrijving van de bewonersgeschiedenis van Beaulieu staat op de website van Arend Arends: Oud-Heijenoord, http://www.arendarends.nl/Oud-Heijenoord/Oud-Heijenoord.htm

Caderius van Veen, D. & Ploeg, H. van der (2004). Verliefd op Arnhem. Deel 5.
Arnhem: Uitgeverij Ellessy i.s.m. De Gelderlander. pp. 34.

De Gelderlander

Kooger, H. (1987). Rondom den Brink. Zwerven door West-Arnhem. Arnhem: KEMA. pp. 69-70.

Lavooij, W. (1990). Twee eeuwen bouwen aan Arnhem. De stedebouwkundige ontwikkeling van de stad. Zutphen: De Walburg Pers. pp. 47-48.

Stenfert Kroese, H.E. & Neijenesch, D. W. (1919). Arnhem en zijn toekomstige ontwikkeling. Arnhem: Thieme. pp. 127-128.

Vredenberg, J. (2005). Heijenoord en Lombok. Van landgoed tot stadsuitbreiding in Arnhem. Utrecht: Uitgeverij Matrijs. pp. 18-23.

Wolters van der Weij, A.C.S. (2006). De eerste Arnhemse oogkliniek. Van ‘Inrichting voor Ooglijders’ naar ‘Vereniging Arnhemsche Inrichting voor Ooglijders’. In: Arnhem de Genoeglijkste, jrg. 26, nr 1, maart 2006, pp. 15-5.


Afbeeldingen uit bovenstaande literatuur, Bibliotheek Arnhem (o.a. Gelderland in Beeld), Gelders Archief (o.a. Topografische Historische Atlas) en Historisch Museum Arnhem.
Foto’s 2005-2008: Stijn en Jan de Vries.


 

Beaulieu kapiteel 2005



Naar boven

Printerversie