Startpagina
Geschiedenis tot 1900
Geschiedenis 1900 - heden
Vesting Arnhem
Monumenten binnenstad
    Burgerweeshuis / HMA
    Duivelshuis
    Gruyterpassage
    Haphoek Roggestraat
    Huis der Provincie
    Kerkstraat 23
    Korenbeurs
    Luxortheater
    McDonalds Rijnstraat
    Musis Sacrum
    Petersgasthuis
    Postkantoor Jansplein
    Jansplein 59 Florian
    Presickhaeffs Huys
    Rembrandt Theater
    Sabelspoort
    Schouwburg
    Stadhuis
    Vijzelstraat 12
    Waag
    Weverstraat 39
    Weverstraat 40
Monumenten buitenstad
Kerk, Klooster, Graf
Scholen
Straten en Pleinen
Sonsbeek en Zijpendaal
Architecten
Verdwenen monumenten
Ambacht en Industrie
Verkeer en Vervoer
Kaarten en Plattegronden
Gezichten op Arnhem
Arnhemmers
Bronnen
Thema's
Wandelen en Fietsen
Sitemap
Contact

Presickhaeffs Huys


Presickhaeffs Huys april 2006 



Naar boven

Overzicht

Naam: Presickhaeffs Huys
Adres: Kerkstraat 19, Arnhem
Bouwjaar: Oorsprong is 14e eeuws, trapgevel is 15e eeuws
Stijl: Renaissance voorgevel
Gebruik bij oplevering: Woonhuis
Gebruikershistorie:
1920-1982: Van Ranzow’s Bank/Twentsche Bank/Algemene Bank Nederland
1982-tot december 2005: Gemeente Arnhem; pand wordt verhuurd
sinds december 2005 is het gebouw het bezit van de modeontwerpsters ‘Trix en Rees’


 

Presickhaeffs Huys topgevel 2005



Naar boven

Geschiedenis


Presickhaeffs Huys, 1649 Links boven de toren van de Grote Kerk het Presickhaeffs Huys. Kaart van J. Blaeu, naar de situatie van 1639 (kaart N. Geelkercken).



Naar boven

Het Presickhaeffs Huys is één van de weinige middeleeuwse monumenten die in Arnhem bewaard is gebleven. Delen van het huis (trapgevel, kapconstructie, fundamenten) dateren nog uit de 14/15e eeuw. In een in 2007 gehouden onderzoek van Frank Haans van het MonumentenAdvies Bureau, in samenwerking met G. Berends en D.J. de Vries van de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM), is de ouderdom van de dak- en kapconstructies met behulp van dendrochronologisch (ouderdom van hout a.h.v. jaarringen) nauwkeuriger vastgesteld. Het blijkt dat van de oudste vleugel het noordelijke deel is gebouwd in 1358. Het zuidelijke deel, met de naar de Eusebiuskerk gerichte trapgevel is iets jonger (1368). De hier haaks opgeplaatste vleugel met trapgevel aan de Kerkstraat dateert van kort na 1555. Bij de bouw van deze laatste vleugel zijn ook de vensterdetails (bogen) en architectuur van de noordelijke trapgevel van de oude gevel gemoderniseerd. De zuidelijke gepleisterde trapgevel verkeert nog grotendeels in oorspronkelijke staat.



Naar boven

Voor het eerst wordt het huis schriftelijk vermeld in 1452 als stadsschepen (wethouder) Gelis ingen Nulandt zijn vrouw Lijsbeth het gebruiksrecht geeft op “.. huys ende hoff, gelegen in der Kyrckstraete…, uytgaende in der Conynckstaete mit een groeter poirte,…”.
Het huis heeft zijn naam te danken aan de burgemeesters van Arnhem tussen 1515 en 1566: Van Presickhave. Bernt van Presickave, ook drost en richter van Veluwe, koopt het huis van de erfgenamen van Gelis ingen Nulandt op 7 mei 1515. Dan wordt gesproken van een achteruitgang in de Kerkstraat. De hoofdingang van het, in feite, dubbele huis, lag dus aan de Koningstraat. De poort in de Kerkstraat, rechts naast het Presickhaeffs Huys, was de achteringang van de woning.
Tussen 1566 en 1605 is Joost van Cranvelt, lid van de Raad van Gelre, de huiseigenaar. In de loop der eeuwen verwisselt het huis nog vele malen van eigenaar. Zij behoren, zonder uitzondering, tot de gegoede cq. machtige burgers van de stad (burgemeester, kanselier, president van het hof van Gelderland, griffier, handelaar).


 

Presickhaeffs Huys oud



Naar boven

In 1795 wordt het pand als koffiehuis in gebruik genomen en zou een horecagelegenheid blijven tot 1944. In 1911 neemt J.M. Hulsken het pand over en vanaf toen is het café in de volksmond ’Odeon’ gaan heten.
In juni 1920 neemt de N.V. Van Ranzow’s Bank, gevestigd in de Koningstraat, het gebouw over. In 1955 wordt De Twentsche Bank, de rechtspersoon voor de Van Ranzow’s Bank, eigenaar en deze laat het pand restaureren tussen 1956 en1959.
Door gebruik en leegstand raakt het Presickhaeffs Huys weer in verval. In 1982 biedt de Algemene Bank Nederland, die De Twentsche Bank heeft overgenomen, het huis de gemeente Arnhem voor een symbolisch bedrag (één gulden) te koop aan. De gemeentefinanciën laten een nieuwe renovatie niet toe en er wordt overeengekomen dat de gemeente het juridische eigendom krijgt, maar dat het economisch eigendom bij de Stichting Sint Peters Gasthuis (onderdeel van de Drie Gasthuizen) zal berusten.
De Stichting Beeldende Kunst Gelderland en het Buro voor Rechtshulp houden vervolgens kantoor in het huis.
In november 2004 stellen Burgemeester & Wethouders van Arnhem, in het nieuwe gemeentelijke vastgoedbeheersplan 2005, voor om o.a. Het Presickhaeffs Huys voor 2010 te verkopen aan particulieren. Dat plan stuit op hevig verzet van enkele politieke partijen en een groot deel van de Arnhemse bevolking.
In november 2005 staat het huis voor € 995.000,00 te koop. De omschrijving luidt;
Fraai groot opgezet laat middeleeuws/vroeg renaissance woonhuis met trapgevels, binnentuin en parkeerplaatsen in het hartje van de binnenstad. In dit object treft u Lodewijk XV- schouwen, waarvan 1 met schilderstuk. Grondig gerestaureerd tussen 1956-1959. Oorspronkelijke benaming “Presickhaeffs-Huys". Voorzien van Cv (gas). Inh. ca. 3400 m3, gebruikopp. ca. 500 m2, grondopp. 511 m2.
Indeling: entree, hal, 3 riante kamers/werkruimtes waarvan 1 met prachtige schouw, wijnkelder. Entresol: gang, garderobe, keuken en toiletten.

1e verdieping: overloop, toilet, 3 kamers, respectievelijk 34 m2, 48 m2 en 50 m2.
2e verdieping: via vaste trap naar grote zolder ca. 150 m2.

Het pand wordt vervolgens gekocht door de befaamde Arnhemse modeontwerpsters ‘Trix & Rees’ (winkel in de Bakkerstraat en tot april 2006 het kantoor in de Brugstraat), die in het voorjaar van 2006 hun hoofdkantoor vestigen. De feestelijke opening is op donderdag 6 april. Het publiek is een dag later welkom in het gebouw met een showroom, ontwerpruimten, kantoor, exclusieve winkel en galerie.
Een flamboyant nieuw naambord toont dat het Presickhaeffs Huys is omgedoopt in het Trix en Rees Huis.


 

Presickhaeffs Huys, 1795



Naar boven

Beschrijving

Vanuit de Kerkstraat kijkt men op de voorkant van het huis, die is geplaatst tegen een brede dwarse achterbouw. Van zo’n T-huis-constructie zijn maar weinig gebouwen bewaard gebleven.
De trappen van de middeleeuwse trapgevel (15e eeuw) worden bekroond met een zogenaamde ’ezelsrug’. Onder het dak bevindt zich nog een eiken kapconstructie uit de 14/15e eeuw. Op de top van de trapgevel staat een beeld van Eduard van Kuilenberg, die ook verantwoordelijk is voor de reliëfs van ‘de Waag’.
Het rode bakstenenfront wordt afgewisseld met zogenaamde witte stenen ‘speklagen’. Deze bouw, samen met de ronde bogen boven de ramen geven het huis een renaissancistische stijl.
Rechts naast het huis een classicistische poort van circa 1650. Daarachter, in de tuin, staat rechts tegen de muur de laatste stadspomp van Arnhem.



 

Presickhaeffs Huys binnenplaats



Naar boven

Literatuur

Beumer, B. (2001). AA40 of Arnhem Authentiek in 40 onderwerpen.
Westervoort: Uitgeverij Beeld. pp. 65.

Caderius van Veen, D. & Ploeg, H. van der (z.jr./2000). Verliefd op Arnhem.
Arnhem: Arnhemse Courant/Gelders Dagblad. Gebonden editie van delen 1 t/m 4. p. 19.

Frank, C.J.B.P. en F.A.C. Haans (1996). De binnenstad. Duizend jaar wonen in Arnhem tussen Singels en Rijn.
Utrecht: Uitgeverij Matrijs. pp. 18, 20.

F.A.C. Haans (2008). Bericht over de ouderdom van het Presickhaeffs Huys. Nijmegen: Monumenten Advies Bureau. Mailcorrespondentie.

Leppink, G. (1983). Uit de geschiedenis van de Drie Gasthuizen.
Arnhem: Drie Gasthuizen. pp. 48.

Stempher, A.S. (1959). Het Presickhaeffs Huys Kerkstraat 19 te Arnhem.
Arnhem: Twentsche Bank-van Ranzow’s Bank.

Afbeeldingen uit bovenstaande literatuur, Bibliotheek Arnhem (o.a. Gelderland in Beeld), Gelders Archief (o.a. Topografische Historische Atlas) en Historisch Museum Arnhem.
Foto’s 2005-2008: Stijn en Jan de Vries.


 

Presickhaeffs Huys zijgevel



Naar boven

Printerversie