Startpagina
Geschiedenis tot 1900
Geschiedenis 1900 - heden
Vesting Arnhem
Monumenten binnenstad
Monumenten buitenstad
Kerk, Klooster, Graf
    Kerken Overzicht
       Grote of Eusebiuskerk
       Koepelkerk Jansplein
       Lutherse Kerk Korenmarkt
       OL Vrouwekerk
       Synagoge / Sjoel
       Waalse Kerk
       Walburgiskerk
       Eusebiuskerk Nieuwe Plein
       Janskerk Jansplein
    Kloosters Overzicht
    Begraafplaatsen Overzicht
Scholen
Straten en Pleinen
Sonsbeek en Zijpendaal
Architecten
Verdwenen monumenten
Ambacht en Industrie
Verkeer en Vervoer
Kaarten en Plattegronden
Gezichten op Arnhem
Arnhemmers
Bronnen
Thema's
Wandelen en Fietsen
Sitemap
Contact

Waalse Kerk

Inhoud

Overzicht
Geschiedenis
Beschrijving
Literatuur


 


Naar boven


Complex St. Catharinagasthuis ca 1650 Tot 1636 is dit het Agnietenklooster. Nr. 7 is de Waalse Kerk, op de kaart omschreven als Gasthuys kerck.



Naar boven

Overzicht

Naam: Waalse Kerk, I'EgIise Wallonne d'Arnhem
Ligging: St. Catharinaplaats 1, Arnhem
Bouwjaar: 1450 als kapel van het Agnietenklooster
Stijl: Laat-gotisch
Restauratie: 1950-1952 in Delftse school-trant
Gebruik bij oplevering: kapel van het Agnietenklooster
Gebruik anno 2005: kerk van de Waalse Gemeente Arnhem


 

Waalse Kerk, voorzijde Foto: www.arnhem-organ.nl



Naar boven

Geschiedenis

In de 17de eeuw ontvluchtten veel Franse en Waalse calvinisten, de Hugenoten, de godsdienstonderdrukking in hun land. Sinds 1615 hielden de vluchtelingen diensten in Arnhem, maar pas in 1684 kon tot de benoeming van een vaste predikant worden overgegaan. Daarmee was de formele oprichting van de Waalse Kerk van Arnhem, I'EgIise Wallonne d'Arnhem, een feit. Tot het midden van de 18de eeuw werden de diensten gehouden in de voormalige katholieke Broerenkerk.
In 1751 stelde het bestuur van het Sint Catharinae gasthuis de gasthuiskapel ter beschikking van de Franstalige Waalse Hervormde Gemeente. Het gasthuis had in 1636 het complex van het vroegere katholieke Agnietenklooster overgenomen, wat nog een uitvloeisel was van de hervormingsgezinde omwenteling sinds 1579 in Arnhem. In het klooster leefden op dat moment nog slechts vijf nonnen.

De kapel van het voormalige Agnietenconvent werd omstreeks 1450 gebouwd. Het kleine, éénbeukige, godshuis met een driezijdig koor is opgetrokken in laat-gotische stijl.
In 1859 kocht de Waalse Geloofsgemeenschap de kerk van de gemeente. Een jaar later werd derk onder leiding van de Arnhemse architect L.H. Eberson hersteld. De kapel werd o.a. uitgebreid met een achthoekige kerkeraadskamer.
De pleisterlaag waarmee de muren waren bekleed, begon in 1931 los te laten waarop besloten werd de gehele pleisterlaag te verwijderen. Door een geldgebrek leed dit plan schipbreuk.
De kerk werd tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd. Bij de restauratie in de jaren 1950 - 1952 werd de gehele westelijke voorgevel vernieuwd in de stijl van de Delftse School. Ook werd de pleisterlaag verwijderd waardoor het rode baksteen nieuwe glans aan de kerk kon geven. De 19de eeuwse kerkeraadskamer verdween weer.


 

Waalse Kerk, 1859



Naar boven

Beschrijving

De Waalse Kerk is het enige wat resteert van de voormalige complexen van het St. Agnietenklooster en het St. Catharinae Gasthuis. Als zodanig is het gebouw klein van omvang, maar groot van historische waarde.
Dat de Waalse Kerk als gotische kapel is gebouwd valt nog moeilijk aan de voorgevel, die in de stijl van de Delftse school werd gerestaureerd, te zien. De dichtgemetselde ramen aan de noordelijke linkergevel bevestigen in eerste instantie dat beeld. Aan de achter- en zuidzijde geven de ramen, met name in het koor achter, veel van de gotische oorsprong prijs.
Aan de rechtergevel (zuidgevel) van de kerk is aanzet van de voormalige kloostergang duidelijk te herkennen. In deze muur is in het metselwerk van de kloostermoppen de doorgang tot de kloostergang te herkennen. Voor die doorgang bevindt zich uiterst links in de rechterzijgevel, ter hoogte van de eerste verdieping, een vanaf de grond onbereikbare deur. Deze vormde vroeger de toegang vanuit het kloostercomplex tot de nonnengalerij die zich in de kerk bevond. Dit verklaart ook waarom de vensters niet doorgetrokken zijn tot de grond: binnen in de kerk was op de eerste verdieping een galerij aangelegd.

De huidige fraaie preekstoel is afkomstig uit Susteren en dateert uit 1610. Ook aandacht verdienen in het interieur twee overzuilde herenbanken, de 17de en 18de eeuwse rouwborden en een 17de eeuwse kroonluchter.
Sinds 1958 bevindt zich in de kerk een fraai historisch orgel, afkomstig uit de Waalse kerk (behorend tot de Commanderie de St. Jean) in Nijmegen.
Het orgel werd gebouwd in 1777 door de uit Keulen afkomstige orgelbouwer Charles Philippe König Jr. Door de uiterlijke kenmerken en vormgeving, waaronder de ornamentiek, kan het orgel stilistisch als een Rijnlands rococo-instrument worden getypeerd.
De Fa. Verschueren uit Heijthuysen verhuisde het orgel in 1958 van Nijmegen naar de Waalse Kerk van Arnhem. Dezelfde orgelmakers Fa. Verschueren restaureerden in 1988 dit orgel en brachten het grotendeels weer in de oude staat terug.

In de Waalse Kerk worden per maand twee Franstalige kerkdiensten gehouden. De geloofsrichting is “breed” Hervormd, van traditioneel tot vrijzinnig. De leden en vrienden komen behalve uit Nederland uit verschillende Franstalige, waaronder Afrikaanse, landen.


 


Naar boven

Literatuur

Caderius van Veen, D. & Ploeg, H. van der (1996). Verliefd op Arnhem. Deel 2.
Arnhem: Arnhemse Courant/Gelders Dagblad. p. 50.

Graswinckel, D.P.M. (1933). Een wandeling door Arnhem in vroegere eeuwen. In: Arnhem Zeven Eeuwen Stad. Officieel gedenkboek.
Arnhem: Hijman, Stenfert Kroese en Van der Zande N.V. Boekverkoopers, 1933. pp. 146-148.

Leppink, G. (1983). Uit de geschiedenis van de Drie Gasthuizen.
Arnhem: Drie Gasthuizen. p. 15

Markus, A. (1906). Arnhem omstreeks het midden der vorige eeuw met geschiedkundige aanteekeningen.
Arnhem: Gijsbers & Van Loon, 1975; ongewijzigde herdruk van de uitgave uit 1906. pp. 307-310.

Staats Evers, J.W. (1868). Beschrijving van Arnhem.
Arnhem: Nijhoff & Zn. p. 122.

Wander, R.H.J. (1997). Kerken. Duizend jaar religieuze bouwkunst in Arnhem.
Utrecht: Uitgeverij Matrijs. pp. 12, 14, 21, 48.



Foto's: Stijn de Vries, 2005 en www.arnhem-organ.nl


 

Waalse Kerk, achterzijde Foto: www.arnhem-organ.nl



Naar boven

Printerversie