Startpagina
Geschiedenis tot 1900
    Stuwwal
    Grafheuvels Warnsborn
    Castellum Meijnerswijk
    Arneym
    Stadsrechtenbrief
    Commanderij en gasthuizen
    Kloosters
    Rijn- en Hanzehandel
    Rijnverlegging
    Karel van Gelre
       Karel van Gelre en Karel V
    Beeldenstorm
    Van Geelkercken
    Zypendaal
    Prodesse en Lorentz
    Regenten in het nauw
    Franse Tijd
    Stad der Provincie
    Sloop Vestingwerken
    Treinverbindingen
    Uitbreidingsplan
    Arnhemsche Courant
    Haagje van het Oosten
    Fabriekskinderen
    Emancipatiebewegingen
    Aankoop Sonsbeek
Geschiedenis 1900 - heden
Vesting Arnhem
Monumenten binnenstad
Monumenten buitenstad
Kerk, Klooster, Graf
Scholen
Straten en Pleinen
Sonsbeek en Zijpendaal
Architecten
Verdwenen monumenten
Ambacht en Industrie
Verkeer en Vervoer
Kaarten en Plattegronden
Gezichten op Arnhem
Arnhemmers
Bronnen
Thema's
Wandelen en Fietsen
Sitemap
Contact

Karel van Gelre en Karel V

Karel van Egmond wordt Karel van Gelre

In 1487 had de Bourgondische hertog Maximiliaan van Habsburg Arnhem een nieuwe bestuursvorm opgelegd. De Bourgondisch-Habsburgse invloed stuitte op veel weerstand in Gelre en Arnhem. Het Gelderse verzet werd gesteund door de Franse koning Lodewijk XI, die de groeiende macht van het Bourgondische hertogdom met ongerustheid aanziet.
Als Gelre bereid is om een aanzienlijk losgeld te betalen, laat Lodewijk XI de zoon van de vroegere hertog Adolf vrij. Die zoon, Karel van Egmond, bindt namens Gelre de strijd aan tegen de buitenlandse overheersers. Als de Gelderse steden hem in 1492 erkennen als hertog gaat Karel van Egmond verder door het leven als Karel van Gelre. Een jaar later krijgt Bourgondië in de persoon van Filips de Schone een nieuwe vorst, hoewel de invloed van zijn vader Maximiliaan jarenlang groot blijft. Bourgondië krijgt de steun van de hertog van het Duitse Kleef. In 1502 probeert Arnhem het op Kleefs grondgebied gelegen Huissen te veroveren. Dat loopt op een mislukking uit en Karel weet ternauwernood, geholpen door een ‘Moor’, in een klein bootje over de Rijn te ontsnappen. Filips de Schone slaat terug en verovert in datzelfde jaar nog de stad. Het bestuur van de stad wordt gedwongen om blootsvoets de overgave aan te bieden.


 

Standbeeld Karel van Gelre



Naar boven

Paard van Troje, Korenwagen van Arnhem

In 1505 moet Karel van Gelre zijn meerdere erkennen in Filips de Schone en hem trouw beloven. Karel weet echter in vermomming te ontsnappen aan zijn Bourgondische heer. Een volgende legerinval in 1511 krijgt Karel ook niet op de knieën en in 1513 erkennen de Bourgondiërs hem als hertog van Gelre. Karel onderneemt daarop zelf een aanval op het noorden van de Nederlanden, daarbij gesteund door de Friese zeerover “Greate Pier’. In 1514 verovert Karel van Gelre, met een variant op het ‘paard van Troje’, Arnhem: Soldaten verstoppen zich op een wagen onder een vracht van zakken met koren en dringen zo de stad binnen.



Naar boven

Het einde van de Gelderse vrijheid

In 1515 krijgt Bourgondië een nieuwe vorst: Karel V, die door huwelijken, erfenissen en verkiezingen koning van Spanje, keizer van Duitsland en heer der Nederlanden is geworden. Tegen zoveel macht kan Karel van Gelre niet op en hij sluit in 1519 vrede. In 1528 moet hij Karel V als erfgenaam van zijn bezittingen erkennen. Als steeds meer steden voor Karel V kozen, raakt Karel van Gelre geïsoleerd. Alleen Arnhem blijft hem in 1537 trouw. De dood in 1538 van de hertog is het einde van een wanhopige strijd. Karel van Gelre wordt in Arnhem in een marmeren graftombe in de Grote of St. Eusebiuskerk begraven. Zijn hart wordt gebalsemd, zodat het voor het nageslacht bewaard blijft. Gelre heeft van alle gewesten zijn vrijheid het langst behouden, maar in 1543 krijgt Karel V, bij het verdrag van Venlo, ook over dit gewest en haar steden de zeggenschap. In 1548 vallen Gelre en Arnhem door een besluit van de rijksdag in Augsburg onder het bestuur van het Duitse Rijk. Omdat Karel V hiervan de vorst is, verandert er weinig. In 1555 krijgen Gelre en Arnhem wel een nieuwe heer door de troonsafstand van Karel V ten gunste van zijn zoon Filips II. Deze zal de, door zijn vader Karel V gevoerde, centralisatiepolitiek en vervolgingen van de protestanten met krachtige hand voortzetten. Dit alles zal uitmonden in de Nederlandse Opstand: de Tachtigjarige Oorlog.



Naar boven

Printerversie