Startpagina
Geschiedenis tot 1900
Geschiedenis 1900 - heden
Vesting Arnhem
Monumenten binnenstad
Monumenten buitenstad
Kerk, Klooster, Graf
Scholen
Straten en Pleinen
Sonsbeek en Zijpendaal
Architecten
Verdwenen monumenten
Ambacht en Industrie
    Molens in Arnhem
       Molen De Kroon, Klarendal
       Molens Amsterdamseweg
       Molen 'De Harmonie'
       Molen 'De Verwachting'
       Pelmolen op de stadswal
       Paltrokmolen Westervoortsedijk
       Watermolen De Hes
    Gasfabriek
    Bierbrouwerij De Kroon
    ASM
Verkeer en Vervoer
Kaarten en Plattegronden
Gezichten op Arnhem
Arnhemmers
Bronnen
Thema's
Wandelen en Fietsen
Sitemap
Contact

Molens Amsterdamseweg


Molens Amsterdamseweg, circa 1853 Alexander Verhuell (1822-1897).



Naar boven

De drie molens bij de Amsterdamsweg op een tekening van de illustere, in Arnhem woonachtige schrijver en tekenaar, Alexander Verhuell. Op de tekening heeft Verhuell geschreven “Vanaf de Zijp 1853”. We kijken vanuit het dal van de Jansbeek (de 'Zijp') ongeveer ter hoogte van de huidige Zwanenbrug richting Amsterdamseweg. Het gebied tussen de Zijpendaalseweg en de Amsterdamseweg (Burgemeesterskwartier) is nog volledig onbebouwd.

De tekening van Verhuell is waarschijnlijk de laatste afbeelding van De Verwachting (uiterst links), want de molen werd in 1853 gesloopt. In het midden De Harmonie met daarnaast de rokende schoorsteen van de metaalgieterij van Hamonie-eigenaar Thomassen. De Harmonie werd in 1854 gesloopt. Rechts molen De Hoop, die in 1870 werd verplaatst naar de Klarendalseweg en onder de naam De Kroon nog steeds bestaat.



Naar boven


Molens aan het begin van de Amsterdamseweg Abraham Johannes Couwenberg (1806-1844).



Naar boven

De twee molens De Harmonie (rechts) en De Verwachting (links) staan samen op een gewassen tekening van Abraham Johannes Couwenberg. Hij schilderde de situatie op de Amsterdamseweg rond 1830, ruim tien jaar voor de aanleg van de spoorlijn. Bij een beschrijving van het schilderij wordt “de beide molens aan de Amsterdamseweg, hier naar het westen gezien" vermeld. Dit kan niet juist zijn, omdat de weg naar beneden loopt en beneden in de verte de Rijn te zien is. We kijken dus niet naar het westen, maar naar het zuiden. De molen rechts, is dan de meest noordelijke en moet dus De Harmonie zijn. De molen verder richting de stad is dan De Verwachting. Het onjuiste bijschrift heeft verschillende auteurs (Potjer, Janssen en Vredenberg 2005) misleidt. Zij hebben allen de namen van de molens verwisseld. Het nieuwste boek over de omgeving van de Amsterdamsweg (Crone & Vredenberg, 2007) vergroot de verwarring door de namen opnieuw te verwisselen en aan te geven dat hiermee een eerdere verkeerde naamgeving is rechtgezet. Eén van de auteurs, de Arnhemse monumentenschrijven bij uitstek - Jan Vredenberg -, heeft dit in een artikel vervolgens rechtgezet en wordt ook bovenstaande redenering gevolgd (Vredenberg 2007).
Het deel van de Amsterdamsweg wat we hier zien, werd na de aanleg van de spoorlijn Bovenbergstraat genoemd, omdat ze tegenover de Bergstraat uitkwam. Na de Tweede Wereldoorlog moest de straat plaats maken voor het Stationsplein-West (nu busstation van de toekomstige NS-vervoersterminal.



Naar boven

Molen 'De Harmonie'

 

Molen 'De Verwachting'

   



Naar boven

Literatuur

Arends, A. Het ontstaan van de woonwijk Oud-Heijenoord. Website.

Crone, C.F.A. & Vredenberg, J. (2007). De Burgemeesterswijk. Wonen op stand bij Park Sonsbeek in Arnhem.
Utrecht: Uitgeverij Matrijs. p. 18.

Janssen, G.B. (1999). Arnhemse molens en hun geschiedenis.
Utrecht: Uitgeverij Matrijs. pp. 52-57, 59, 62, 95-99.

Markus, A. (1907). Arnhem omstreeks het midden der vorige eeuw met geschiedkundige aanteekeningen.
Arnhem: Gijsbers & Van Loon, 1975; ongewijzigde herdruk van de uitgave uit 1907. pp. 464.

Meurs, M. van (2002). Arnhemse verhalen en gebeurtenissen – 2.
Utrecht: Uitgeverij Matrijs. pp. 119-121.

Potjer, M. (2005). Historische Atlas van Arnhem. Van Schaarsbergen tot Schuytgraaf. Amsterdam: SUN. pp. 34-35.

Vredenberg, J. (2005). Heijenoord en Lombok. Van landgoed tot stadsuitbreiding in Arnhem.
Utrecht: Uitgeverij Matrijs. pp. 12-15.

Vredenberg, J. (2007). Verwarring rond de molens bij de Amsterdamseweg.
In: Arnhem de Genoeglijkste, jrg. 27, nr. 3, juni 2007, pp. 62-65.

Afbeeldingen uit bovenstaande literatuur, Gelders Archief en Bibliotheek Arnhem.
Foto's 2005-2007: Stijn de Vries.



Naar boven

Molen 'De Harmonie'

Printerversie